Όταν εμφανίστηκαν τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, πολλοί τα χαιρέτισαν ως εργαλείο διακοπής καπνίσματος. «Δεν έχει καύση, άρα είναι ασφαλέστερο» ήταν η επικρατούσα αντίληψη. Δέκα χρόνια αργότερα, η επιστήμη έχει αρχίσει να δίνει πιο σύνθετες — και ανησυχητικές — απαντήσεις.
Τι γνωρίζουμε σήμερα
Το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν παράγει καπνό, αλλά παράγει αερόλυμα. Και το αερόλυμα αυτό δεν είναι αδρανές. Εργαστηριακές αναλύσεις έχουν εντοπίσει ουσίες με καρκινογόνες ιδιότητες: ικανότητα να επηρεάζουν την επιδιόρθωση του DNA, να προκαλούν φλεγμονή και να καταστέλλουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Ερευνητές αναφέρουν μεμονωμένες περιπτώσεις καρκίνου του στόματος σε άτομα που άτμιζαν για περισσότερο από μία δεκαετία. Το μεγάλο κενό παραμένει η απουσία επαρκών μακροχρόνιων δεδομένων σε ανθρώπους — απλώς δεν έχει περάσει αρκετός χρόνος για να γνωρίζουμε τις συνέπειες 20ετούς χρήσης.
Το πρόβλημα με τους νέους
Ακόμα πιο ανησυχητική είναι η εξάπλωση του ηλεκτρονικού τσιγάρου στους εφήβους. Σε παγκόσμιο επίπεδο, 15 εκατομμύρια έφηβοι ηλικίας 13-15 ετών χρησιμοποιούν ήδη ηλεκτρονικά τσιγάρα. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την έκθεση ESPAD 2024, η συνδυαστική χρήση τσιγάρου και ηλεκτρονικού τσιγάρου αυξήθηκε κατά 11 ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ 2019 και 2024 — μια από τις μεγαλύτερες αυξήσεις στην Ευρώπη.
Τα αρώματα φρούτων, τα έντονα χρώματα και το marketing που παραπέμπει σε παιχνίδια δεν είναι τυχαία. Στοχεύουν συγκεκριμένα στη νεανική αγορά.
Χρήσιμο εργαλείο ή νέα εξάρτηση;
Ορισμένες οδηγίες δημόσιας υγείας αναγνωρίζουν το ηλεκτρονικό τσιγάρο ως πιθανό βοήθημα διακοπής για βαρείς καπνιστές που έχουν αποτύχει με άλλες μεθόδους. Αλλά αυτό διαφέρει πολύ από το να το χρησιμοποιεί κάποιος που δεν κάπνιζε ποτέ — ή ένας έφηβος που μόλις ξεκινά.
Το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν είναι «τίποτα». Είναι κάτι νέο που δεν το γνωρίζουμε ακόμα αρκετά. Και αυτή η αβεβαιότητα είναι από μόνη της λόγος προσοχής.
Αν χρησιμοποιείτε ηλεκτρονικό τσιγάρο ως μέσο διακοπής, μιλήστε με τον γιατρό σας για ένα δομημένο πλάνο. Δεν αποτελεί από μόνο του θεραπεία εξάρτησης.
