«Το τσιγάρο με ηρεμεί». «Όταν αγχώνομαι, έχω ανάγκη να καπνίσω». «Αν κόψω το κάπνισμα, θα γίνω πιο νευρικός». Αυτές οι φράσεις είναι οικείες σε όποιον έχει προσπαθήσει να διακόψει — ή σε όποιον έχει στο περιβάλλον του έναν καπνιστή.
Αλλά η σχέση καπνίσματος και ψυχικής υγείας είναι πολύ πιο περίπλοκη από αυτό που νιώθει κανείς όταν ανάβει ένα τσιγάρο.
Η ψευδαίσθηση της χαλάρωσης
Ο καπνιστής νιώθει ότι το τσιγάρο τον ηρεμεί. Και σε κάποιο επίπεδο, αυτό είναι αλήθεια — αλλά για λάθος λόγους. Το άγχος που ανακουφίζεται με το τσιγάρο είναι σε μεγάλο βαθμό το ίδιο άγχος που δημιούργησε η έλλειψη νικοτίνης. Είναι σαν να πονάει το κεφάλι κάποιου επειδή σταμάτησε να χτυπά το κεφάλι του στον τοίχο — και να νιώθει ανακούφιση όταν ξαναρχίζει.
Μελέτες δείχνουν ότι οι πρώην καπνιστές, μετά την αρχική περίοδο στέρησης, αναφέρουν χαμηλότερα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης σε σχέση με τότε που κάπνιζαν.
Κάπνισμα και ψυχικές διαταραχές
Τα άτομα με ψυχικές διαταραχές καπνίζουν σε πολύ υψηλότερα ποσοστά από τον γενικό πληθυσμό. Αυτό δεν σημαίνει ότι το κάπνισμα «βοηθάει» — σημαίνει ότι η εξάρτηση εκμεταλλεύεται την ευαλωτότητα. Η νικοτίνη επηρεάζει τα ίδια μονοπάτια του εγκεφάλου που επηρεάζονται από την κατάθλιψη και το άγχος — και η απόσυρσή της εντείνει προσωρινά αυτά τα συμπτώματα.
Τι γίνεται μετά τη διακοπή
Τις πρώτες εβδομάδες μετά τη διακοπή, πολλοί αναφέρουν αυξημένη νευρικότητα, δυσκολία συγκέντρωσης, μελαγχολία. Αυτά είναι συμπτώματα στέρησης — παροδικά και αναμενόμενα. Υποχωρούν.
Μακροπρόθεσμα, η εικόνα αντιστρέφεται: βελτίωση της διάθεσης, μείωση του άγχους, καλύτερος ύπνος, μεγαλύτερη αίσθηση αυτοελέγχου. Η διακοπή του καπνίσματος είναι μια από τις πιο ισχυρές παρεμβάσεις για την ψυχική — εκτός από τη σωματική — υγεία.
Το τσιγάρο δεν σε ηρεμεί. Σε ανακουφίζει από τα συμπτώματα της εξάρτησης που ίδιο δημιούργησε. Αυτή η διαφορά αλλάζει τα πάντα.
Αν ανησυχείτε για ψυχολογικές δυσκολίες κατά τη διακοπή, μιλήστε με τον γιατρό σας πριν ξεκινήσετε. Υπάρχουν αποτελεσματικές αγωγές που μπορούν να βοηθήσουν και στα δύο ταυτόχρονα.
